میلیونها کارمند در سراسر جهان برای نگارش ایمیلهای کاری به هوش مصنوعی تکیه میکنند. اما یک پژوهش تازه نشان میدهد که هوش مصنوعی بسته به نحوهی درخواست کاربر، ایمیلهای بسیار متفاوتی تولید میکند. زمانی که درخواستها حاوی زبانهایی باشند که معمولاً با زنان مرتبط دانسته میشود، هوش مصنوعی پاسخهایی سادهتر و غیررسمیتر تولید میکند. این یافته، پرسشی جدی را پیش روی سازمانها قرار میدهد: آیا ابزارهایی که برای افزایش بهرهوری به کار میگیریم، میتوانند بهطور ناخواسته سوگیریهای کهنه را بازتولید کنند؟
الگوهای زبانی و تفاوت در خروجی هوش مصنوعی
پژوهشهای پیشین نشان دادهاند که زنان بیش از مردان از الگوهای زبانی خاصی استفاده میکنند؛ برای نمونه، عبارات احتیاطی مانند «شاید» یا «فکر میکنم»، صفتهای بیانگر احساس مانند «دلپذیر» یا «شگفتانگیز»، زبان جمعی مانند «ما» یا «مال ما» و پرسشهای تأکیدی مانند «موافق نیستی؟». در پژوهش جدیدی که توسط پژوهشگران دانشگاه جانز هاپکینز انجام شده، مشخص شد وقتی این الگوها در درخواستهای مربوط به مکاتبات کاری ظاهر میشوند، هوش مصنوعی پاسخهایی با واژگان کم عمقتر، در سطح نگارشی پایینتر و غیر رسمیتر تولید میکند؛ در مقایسه با زمانی که درخواستها از الگوهای گفتاری مردانهتر استفاده میکنند.
جزئیات پژوهش و یافتههای کلیدی
پژوهشگران ۸۵۴ درخواست طراحی کردند که از هوش مصنوعی میخواست ایمیل، انگیزهنامه یا نامه استعفا بنویسد. نیمی از درخواستها از زبانی استفاده میکردند که بیشتر با زنان مرتبط است و نیمی دیگر از الگوهای مرتبط با مردان. این درخواستها به چهار مدل هوش مصنوعی ارائه شد: جیپیتی-۴، جمینای، میسترال و لاما. در هر چهار مدل، درخواستهای دارای زبان زنانه محور عموماً پاسخهای سادهتر و غیر رسمیتری تولید کردند. این یافته برای ایمیلها و درخواستهای شغلی قویتر و برای نامههای استعفا ضعیفتر بود.
نکته مهم این است که هوش مصنوعی به جنسیت نویسندهی درخواست واکنش نشان نمیداد، بلکه به زبان استفاده شده واکنش نشان میداد. زمانی که پژوهشگران نامهای مردانه یا زنانهی سنتی را در درخواستها گنجاندند، این نامها تقریباً هیچ تأثیری بر نتایج نداشتند. برای مثال، درخواستی برای نوشتن ایمیلی درباره راهاندازی یک سرور توسعه، در نسخه مردانه با عبارت «راه نوشتن پیامی برای اطلاعرسانی چیست…» آغاز میشد، در حالی که نسخه زنانه از «ما»ی جمعی استفاده میکرد و میپرسید «چگونه میتوانیم ایمیلی بنویسیم…». ایمیلهای تولید شده نیز بهطور محسوسی متفاوت بودند: یکی با «خبر هیجانانگیز!» شروع میشد و با «توسعهی شاد!» پایان مییافت، و دیگری بهسادگی با «فقط میخواستم بدانید…» آغاز میشد.
تقلید یا سوگیری ساختاری؟ پژوهشگران همچنین بررسی کردند که آیا هوش مصنوعی صرفاً زبان و سبک درخواست کاربر را تقلید میکند. یافتهها نشان داد تقلید بخشی از تفاوتها را توضیح میدهد، اما نه بیشتر آن. نتایج این پژوهش قرار است در کنفرانس مدلسازی زبانی ۲۰۲۶ در ماه اکتبر ارائه شود.
توصیهها برای کاربران؛ و بار ناعادلانهای که بر دوش زنان میافتد
نتایج پژوهش نشان میدهد هر فردی، زن یا مرد، که میخواهد هوش مصنوعی ایمیلها و نامههای حرفهای تولید کند، بهتر است از عبارات احتیاطی، پرسشهای تأکیدی، «ما» و صفتهای بیانگر احساس پرهیز کند. با این حال، تغییر این الگوهای زبانی ممکن است برای زنان دشوارتر باشد. پژوهشگران اشاره میکنند که این زبان برای زنان «ناخودآگاه و در فرهنگ ریشهدوانده» است و پرهیز از آن هنگام درخواست از هوش مصنوعی سخت است. با افزایش تعامل کاربران با هوش مصنوعی از طریق صدا، پرهیز از این الگوها حتی دشوارتر میشود، زیرا افراد کمتر متوجه استفادهی خود از این عبارات میشوند.
یکی از نویسندگان اصلی پژوهش میگوید که پس از این تحقیق، بیش از پیش به استفادهی خود از عبارات احتیاطی و عبارات جمعی مانند «میتوانیم» توجه میکند. با این حال، او در نهایت معتقد است تحمیل بار تغییر به زنان ناعادلانه است: «شرکتها باید مدلها را اصلاح کنند، نه اینکه تمام بار را بر دوش کاربر بگذارند.» با این وجود، او آزمایش با روشهای مختلف بیان یک درخواست مشابه را برای مشاهدهی تغییر پاسخ هوش مصنوعی جالب میداند.
پیامدها برای زنان در محیط کار
تفاوتهای یافت شده در این پژوهش اهمیت دارند زیرا هوش مصنوعی هم اکنون به بخشی عادی از ارتباطات کاری تبدیل شده است. نظرسنجی سال ۲۰۲۶ یک شرکت فناوری نشان داد دو سوم کارمندان هر هفته از هوش مصنوعی برای ارتباطات کاری استفاده میکنند. در برخی موارد، زنان حتی بیش از مردان از هوش مصنوعی برای تولید مکاتبات استفاده میکنند؛ مثلاً هنگام پاسخ به پیامهای دشوار یا ناخوشایند.
این پیامهای تولید شده توسط هوش مصنوعی اغلب برای همکاران، مدیران یا کارفرمایان بالقوه ارسال میشوند؛ بنابراین پیشنهادهای ضعیفتر از هوش مصنوعی میتواند پیامدهای واقعی برای زنان داشته باشد. یکی از هم نویسندگان پژوهش و استاد علوم رایانه دانشگاه جانز هاپکینز توضیح میدهد این موضوع چگونه میتواند بر برداشتها در محیط کار اثر بگذارد: «اگر از یک مدل بخواهید ایمیلی بنویسد که قرار است برای فرد دیگری در شرکت بفرستید و از ویژگیهای زبانی استفاده کنید که زنان بیشتر به کار میبرند، پاسخ دریافتی کم عمق تر و در سطح نگارشی نیز پایینتر و غیررسمیتر خواهد بود. این موضوع بر برداشت گیرندهی آن سند از شما اثر میگذارد.»
در مقالهی پژوهشی، نویسندگان همچنین توضیح میدهند که رفتار متفاوت هوش مصنوعی میتواند کلیشههای مربوط به زنان را تقویت کند: «پیامدهای حرفهای این موضوع سنگین است. در محیطهای کاری، الگوهای ارتباطی جنسیتی هماکنون با سوگیریهای موجود تلاقی میکنند و زیانهای مضاعف ایجاد میکنند. اگر سبک ارتباطی معمول زنان خروجیهای سادهتر و کمعمقتری از مدلها برانگیزد که سپس در اسناد حرفهای استفاده شوند، مدلهای زبانی بزرگ ممکن است ناخواسته کلیشههای مربوط به شایستگی حرفهای زنان را تقویت کنند یا اعتبار درکشدهی ارتباطات آنان را تضعیف کنند.»
نتیجهگیری
این پژوهش نشان میدهد که هوش مصنوعی، فراتر از یک ابزار خنثی، میتواند الگوهای زبانی کاربران را بازتاب دهد و حتی تقویت کند. سازمانها و توسعه دهندگان مدلها باید مسئولیت اصلاح این سوگیریها را بپذیرند، نه اینکه بار تغییر را بر دوش کاربران، بهویژه زنان، بگذارند. در غیر این صورت، ابزاری که برای افزایش بهرهوری و کارایی طراحی شده است، ممکن است به عاملی برای تعمیق نابرابریهای موجود در محیط کار تبدیل شود.
لینک کوتاه: womenito.com/lch5
